# 4 PHƯƠNG PHÁP ĐẦU TƯ: JESSE LIVERMORE — KỶ LUẬT SINH TỒN VÀ TÂM LÝ THỊ TRƯỜNG
Đây có lẽ là nhân vật phức tạp nhất trong cả series. Vì cuộc đời ông là một minh chứng sống động, đầy ám ảnh, cho câu hỏi: biết nguyên tắc là một chuyện, có đủ kỷ luật để sống theo nó tới cùng, lại là một chuyện hoàn toàn khác.
1. TỪ CẬU BÉ GHI BẢNG GIÁ ĐẾN "BOY PLUNGER" CỦA PHỐ WALL
Jesse Livermore sinh năm 1877, ở một thị trấn nhỏ tên Shrewsbury, bang Massachusetts. Cha ông là nông dân, và muốn con trai mình nối nghiệp làm nông. Nhưng cậu bé Livermore lại có một khao khát khác hẳn. Năm 14 tuổi, với sự đồng ý của mẹ, cậu bỏ nhà lên Boston lập nghiệp.
Công việc đầu tiên của cậu là ghi bảng giá cổ phiếu tại một công ty môi giới — Paine Webber. Công việc của cậu là nhìn vào máy điện tín, viết lại các mức giá lên bảng cho khách hàng xem. Nhưng chính công việc lặp đi lặp lại đó lại giúp cậu bé Livermore nhận ra những khuôn mẫu lặp lại trong cách giá cổ phiếu di chuyển.
Cậu mang những quan sát đó tới thử vận may ở các "bucket shop" — những nơi giống sòng cược hơn là sàn giao dịch thật, cho phép người ta đặt cược vào biến động giá cổ phiếu mà không cần thật sự sở hữu cổ phiếu đó. Cậu thắng nhiều đến mức các bucket shop lần lượt từ chối nhận cược của cậu — người ta đặt cho cậu biệt danh "Boy Plunger", tạm dịch: "cậu nhóc liều lĩnh".
Nhưng khi Livermore mang số vốn đó bước vào sàn giao dịch thật ở New York, mọi thứ hoá ra khó khăn hơn hẳn. Ở bucket shop, giá cậu đặt cược khớp gần như ngay lập tức, không lệch là bao. Nhưng ở sàn giao dịch thật, mỗi lệnh lớn của cậu lại tự làm ảnh hưởng tới chính mức giá cậu muốn mua — thứ người ta gọi là độ trượt giá. Ông thua liểng xiểng, phá sản không ít lần trong giai đoạn đầu này.
Đây là bài học đầu tiên, dù không nằm trong "quy tắc" chính thức nào, nhưng mình nghĩ rất đáng để nhắc: thị trường thật luôn khác với những gì bạn tưởng tượng hay luyện tập trong môi trường giả lập. Livermore phải trả giá thật, mất tiền thật, mới học được điều đó.
Bước ngoặt lớn đầu tiên đến vào năm 1907. Khi cả thị trường rơi vào hoảng loạn trong cơn khủng hoảng tài chính năm đó, Livermore đặt cược lớn vào việc bán khống — tức đặt cược rằng giá sẽ còn giảm sâu hơn nữa. Chỉ trong một ngày, ông kiếm được khoảng một triệu đô — một con số khổng lồ thời đó, tương đương hàng chục triệu đô theo giá trị ngày nay.
Giữa lúc thị trường đang sụp đổ, chính J.P. Morgan — người khi đó đang dùng tiền túi của mình để cứu cả Sở Giao dịch Chứng khoán New York khỏi sụp đổ hoàn toàn — đã nhắn tin, đề nghị Livermore ngừng bán khống, vì lo sợ việc đó khiến tình hình càng tồi tệ hơn. Livermore đồng ý, đảo chiều sang mua vào, và tiếp tục kiếm lời từ đà hồi phục sau đó. Tổng cộng, ông bỏ túi khoảng 3 triệu đô từ đợt khủng hoảng năm đó.
Thành viên
